Wróć do listy publikacji

26.03.2012 – Dr inż. Karsten Körkemeyer

Trwała kanalizacja – kryteria doboru materiałów

Koszty inwestycji poniesione przez niemieckie gminy i operatorów sieci kanalizacyjnych w związku z odprowadzaniem ścieków wyniosły w latach 2002 – 2004 15,5 mld euro [1, 2], z czego 11,4 mld euro, czyli 73,5 % przypadło na samą sieć kanalizacyjną, a pozostałe 26,5 %, czyli niespełna 4,1 mld euro przeznaczone zostało na oczyszczalnie ścieków.

Charakterystyczny dla gospodarki wodnej jest niezwykle wysoki odsetek kosztów stałych: około 75 do 85 % kosztów całkowitych powstaje niezależnie od ilości odprowadzanych ścieków. 49 % kosztów inwestycyjnych przypada na same odsetki kalkulacyjne i amortyzację budowli [3], których okres użyteczności może zgodnie z wytycznymi LAWA (Grupa Robocza Republik Federalnych ds. Wody) dotyczącymi przeprowadzania rachunku porównawczego kosztów (tzw. KVR-Leitlinien) [4] bardzo się różnić. W niektórych przypadkach już dziś wylicza się znacznie dłuższe okresy użyteczności niż te pokrywane przez wytyczne. Niemniej jednak taki sposób postępowania jest sensowny i odpowiedzialny tylko wtedy, gdy obliczone okresy użyteczności faktycznie są osiągane.

W przeszłości gminy często były świadkiem sytuacji, w których okres użyteczności sieci kanalizacyjnych nie pokrywał się z oczekiwaniami, w związku z czym kanały trzeba było przedwcześnie poddawać renowacji i kłopotliwym czynnościom naprawczym, lub w najgorszym wypadku wymienić. Do takich sytuacji doprowadziło z jednej strony niewłaściwe rozplanowanie sieci, niespełniające wszystkich koniecznych wymagań, a z drugiej także brak wystarczającej wiedzy na temat czynników zewnętrznych i wewnętrznych oraz ich wpływu na materiały i systemy rurowe. Dla operatora sieci kanalizacyjnej czy działającego na jego zlecenie planisty pojawia się w związku z tym problem, bo dostępne normy nie obejmują odpowiedniej wyceny pomimo tego, że wyżej wymienione kwestie i różne możliwości rozwiązań w ramach planowania obiektów zgodnie z niemiecką tabelą wynagrodzeń dla architektów i inżynierów (HOAI) muszą być uwzględnione.

Tradycyjnie w budownictwie kanalizacyjnym już od ponad 130 lat stosuje się prefabrykowane rury, początkowo kamionkowe, później betonowe i żelbetowe, które produkuje się w różnych długościach i o różnym kształcie przekroju poprzecznego. Dopiero w ciągu ostatnich 40 lat obserwuje się wyraźny wzrost wykorzystania rur z termoplastycznych tworzyw sztucznych (PVC, PE-HD, PP) oraz tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknami szklanymi do budowy sieci kanalizacyjnych, podczas gdy materiały metaliczne w produkcji przewodów bezciśnieniowych nie znalazły szerszego zastosowania. Rezultat opisywanych kierunków rozwoju przedstawiono na rysunku 1.


1. Procentowy udział długosci rur z róznych materiałów w sieciach kanalizacyjnych
w Niemczech (wyniki badan DWA z 2004 roku [5]).


Długoterminowe planowanie sieci kanalizacyjnych

Kwestie dotyczące doboru systemu rurowego czy materiału odpowiedniego w danych warunkach brzegowych jawią się częstokroć jako kwestie wiary, których nie daje się rozwiązać poprzez obiektywną ocenę wszystkich za i przeciw występujących w danym przypadku. Z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia traci na tym operator sieci kanalizacyjnej. Dobór materiału, systemu rurowego czy systemu antykorozyjnego odpowiednio przystosowanego do konkretnych warunków stanowi znaczący wkład planisty w projektowanie obiektu i wymaga od niego szczegółowej wiedzy na temat specyfiki systemu, gdyż ma ona istotny wpływ na eksploatację, technologię procesu budowlanego, stabilność oraz okres użyteczności budowli. „Uniwersalne” materiały rurowe, systemy rurowe czy systemy antykorozyjne, które byłyby skuteczne we wszystkich warunkach nie istnieją, więc osoba o odpowiednich kompetencjach powinna zawsze sprawdzić, która z możliwości najlepiej spełnia wymagania danej technologii budowlanej. W niniejszym artykule przedstawione zostaną niżej wymienione kryteria, według których powinno oceniać się przydatność systemów rur i materiałów rurowych do zastosowania w gminnych kanałach i przewodach kanalizacyjnych w przypadku danej technologii budowlanej i przy uwzględnieniu jej specyfiki. W pierwszej kolejności zostaną opisane wymagania, które wynikają z czynników mechanicznych i chemicznych, gdyż wpływają one bezpośrednio i w istotny sposób na okres użyteczności całej budowli. Należą do nich w pierwszej kolejności następujące czynniki mechaniczno-fizyczne i chemiczne oraz ich kombinacje:

• Oddziaływania statyczne i dynamiczne, np. ciężar własny gleby, ruch uliczny, technologia procesu budowlanego (np. rury przeciskowe), ciśnieniowe czyszczenie kanałów;
• Zużycie poprzez ścieranie na skutek transportowanego medium (mieszanka wody i fazy stałej);
• Zewnętrze i wewnętrzne wpływy oddziaływań chemicznych spowodowane składnikami ścieków, biogenicznymi agresywnymi produktami reakcji, wodą gruntową i glebą oraz odporność rur
na przenikanie składników ścieków;
• Zachowanie przy wysokich temperaturach.

Oprócz tego decyzja o doborze właściwego materiału powinna uwzględniać także inne kryteria, takie jak np.:

• technologię procesu budowlanego,
• różnorodność form,
• hydraulikę,
• ekologię,
• konkurencję na rynku,
• możliwość naprawy i renowacji,
• koszty (inwestycji i eksploatacji).

Złożoność problemów, które należy rozwiązać w fazie planowania, wymogi i kryteria, które częściowo wzajemnie na siebie wpływają zainteresowały między innymi stowarzyszenia Emschergenossenschaft i Lippeverband. Następstwem tego był projekt ewaluacyjny, który miał na celu opracowanie niezależnej analizy i usystematyzowanej metodologii doboru odpowiedniego systemu podczas planowania sieci kanalizacyjnych. Kluczem do tego było usystematyzowanie wymagań i warunków brzegowych specyficznych dla danej sytuacji, nadanie im odpowiedniego priorytetu oraz zdefiniowanie klas obciążenia uwzględniających czynniki eksploatacyjne. Na podstawie bardzo rozległego programu badań prowadzonych na całym świecie można ocenić poszczególne materiały i systemy rur jak również systemy antykorozyjne i przyporządkować je do zdefiniowanych klas obciążenia. Bliższe informacje na ten temat można znaleźć w [6, 7, 8].

Wytyczne dotyczące doboru materiału rurowego wydane przez niemieckie Stowarzyszenie Branżowe Rur Betonowych i Żelbetowych (FBS), również pomocne w planowaniu, stawiają na pierwszym miejscu nie tyle definicję i klasyfikację całego spektrum wymogów, co porównanie materiałów i ich właściwości ze szczególnym uwzględnieniem systemów rur betonowych i żelbetowych pod kątem wyżej wymienionych kryteriów [9].

Dalsza część artykułu poświęcona została dokładniejszemu opisowi wybranych aspektów i kryteriów.

Oddziaływanie chemiczne

Wielkość szkód spowodowanych działaniem substancji chemicznych wewnątrz kanałów i przewodów kanalizacyjnych zależy przede wszystkim od:

• agresywności ścieków, wody gruntowej i gleby, względnie zawartych w nich produktów reakcji i składników wywołujących korozję oraz ich ilości;
• rodzaju zastosowanego materiału rurowego i jego odporności na działanie składnika wywołującego korozję.


2: Grubościenna rura przeciskowa DN 2800 o grubości ściany 400 mm dostosowanej do dużych sił przeciskowych (źródło: Lemme Tiefbau GmbH).

Liczne gminne regulaminy odprowadzania i oczyszczania ścieków najczęściej przyjmują stałą wartość obciążenia chemicznego od pH 6,5 do pH 10, podaną w ATV-M
168 [10], dla ścieków odprowadzanych do sieci kanalizacyjnej. W tym zakresie sprawdzają się wszystkie znormalizowane rury betonowe i żelbetowe. W niekorzystnych warunkach eksploatacyjnych spotyka się dużo niższe wartości pH, które wymagają zastosowania betonów specjalnych o zwiększonej kwasoodporności lub wykonania powłoki antykorozyjnej, np. z PE-HD lub szkliwa [11, 12, 13, 14, 15, 16]. Szczególnie na obszarach przemysłowych, gdzie należy liczyć się ze zwiększoną zawartością rozpuszczalników, środków czyszczących i innych substancji przemysłowych, takich jak np. paliwa i smary (okolice stacji benzynowych, place przeładunkowe i tereny fabryczne, itp.) jak również na obszarach wysypisk śmieci i starych hałd produkcyjnych trzeba także uwzględnić odporność materiałów na korozję spowodowaną działaniem węglowodorów chlorowanych i węglowodorów aromatycznych. W tak niekorzystnych warunkach odporność zachowują na przykład rury betonowe i żelbetowe [17].

Oddziaływania mechaniczno-fizyczne

Wpływ zjawisk mechaniczno-fizycznych na elementy konstrukcyjne leżące w większości pod ziemią jest bardzo złożony i wynika z budowy, względnie sposobu wyprodukowania, eksploatacji oraz konserwacji sieci. Do czynników zewnętrznych należy np. nacisk ziemi, woda gruntowa, obciążenia spowodowane ruchem ulicznym, obciążenia wynikające z zabudowy nadziemnej, rowy odprowadzające wodę oraz wpływy z okolicznych gruntów budowlanych i zjawiska pęcznienia oraz wynikające z nich zmiany w strukturze gleby.

Wpływ czynników wewnętrznych wywoływany jest przez ciężar własny rur i kanałów, stopień ich napełnienia, panujące nadciśnienie, proces czyszczenia, kontrole szczelności, zjawisko abrazji oraz różnice temperatur między wnętrzem kanału a otaczającą go glebą.

Ponadto systemy rurowe podlegają obciążeniom jeszcze przed rozpoczęciem ich eksploatacji, np. podczas transportu i składowania, obciążeniom osiowym i siłom prowadzącym przy przeciskaniu rur (zob. rysunek 2), lub obciążeniom wynikającym z zasypywania ziemią w technologii wykopowej [18].

Statyka

Rury giętkie i sztywne są mierzone w taki sposób, aby posiadały porównywalny poziom niezawodności. Podczas planowania trzeba uwzględnić fakt, że rury giętkie spełniają funkcję nośną jedynie pośrednio, a na zmianę obciążenia reagują odkształceniem. Może to mieć wpływ na budownictwo nadziemne, ulice i torowiska, czego nie wolno zaniedbać.

Rury betonowe i żelbetowe należą do rur sztywnych, które nie ulegają odkształceniu na skutek zmian obciążenia. Według obowiązujących norm (DIN V 1201, DIN V
1202, DIN 1045, ATV-DVWK A 127, ATVA 161) mogą być one mierzone i produkowane niemalże dla wszystkich warunków obciążenia i budowy. Modyfikacje przekroju poprzecznego, grubości ścian lub zbrojenia pozwalają znaleźć odpowiednie rozwiązania praktycznie dla każdego rodzaju zastosowania (rysunek 2).

Abrazja

Zjawisko abrazji w kanałach i przewodach kanalizacyjnych tylko w wyjątkowych przypadkach, np. na odcinkach o bardzo silnym spadku (prędkości przepływu rzędu 8 m/s) lub dużej krzywiźnie i jednoczesnej wysokiej zawartości fazy stałej w odprowadzanych ściekach, prowadzi do starcia i uszkodzenia rury. W kanałach o spadku zwykle wynoszącym 0,1 do 0,3 % w celu zapobieżenia gromadzenia się osadów stopień abrazji jest znikomy, niezależnie od rodzaju materiału rurowego i średnicy znamionowej. Średnie wartości absolutne abrazji w normalnych warunkach eksploatacyjnych pozostają – niezależnie od rodzaju materiału – w dopuszczalnym zakresie. W odniesieniu do okresu użyteczności trzeba uwzględnić potencjalne zużycie rury, które zależy od grubości jej ściany (rysunek 3).


3: Względne wartości abrazji dla różnych materiałów rurowych uzyskane w wyniku badań
przeprowadzonych metodą TH Darmstadt (metoda nachylonych rynien) (z: FBS-Leitfaden [7]).


Ciśnieniowe czyszczenie kanałów

Kanały i przewody kanalizacyjne podlegają podczas swojego okresu użyteczności obciążeniom różnego typu i nasilenia. Ciśnieniowe czyszczenie kanałów, mające na celu ich udrożnienie i usunięcie osadów lub umożliwienie inspekcji TV stanowi obcią-
żenie mechaniczne, które – zgodnie z doświadczeniem – może powodować uszkodzenie studzienek i rur.


4: Profile rur dla kanałów kanalizacyjnych według DIN 4263 (źródło: FBS).  

W Niemczech na podstawie europejskiego projektu normy opublikowano prenormę DIN V 19517 dotyczącą metod kontrolnych mających na celu określenie odporności na czyszczenie wysokociśnieniowe rur i przewodów kanalizacyjnych. Prenorma zawiera te same wymogi dla metody kontrolnej wykorzystującej ruchomą dyszę, co projekt normy europejskiej. Dla metody kontrolnej wykorzystującej dyszę stacjonarną istnieje w prenormie tabela 2, w której podane są (inaczej niż w projekcie normy europejskiej) wartości ciśnienia kontrolnego od 120 barów (przepływ od 3,65 do 4,85 l/min) do 340 barów (przepływ od 6,15 do 8,25 l/min). W oparciu o tę prenormę przeprowadzono badanie pod kierownictwem naukowym Szwajcarskiego Federalnego Instytutu Technologicznego w Zurychu (ETHZ). Podczas gdy wszystkie znormalizowane rury w przypadku testu „Cleaning“ (ruchoma dysza) przetrwały 50 cykli czyszczenia (100 przejść dyszy) przewidywanych w ramach zwykłego okresu użyteczności bez większych uszkodzeń, tj. bez straty funkcjonalności, stabilności i szczelności, test „Deblocking“ (dysza stacjonarna) okazał się prawdziwym wyzwaniem technicznym, któremu sprostały wyłącznie rury betonowe i kamionkowe.

Aby w przyszłości uniknąć uszkodzeń powstałych podczas czyszczenia wysokociśnieniowego, normy dotyczące rur dla kanałów i przewodów kanalizacyjnych

Różnorodność form

Budowa przewodów i kanałów kanalizacyjnych podlega różnorodnym wymogom wynikającym z rodzaju ich eksploatacji oraz sposobu konstrukcji. Należą do nich także wymagania wynikające ze zmienności przepływu odprowadzanych ścieków w czasie (hydrogram) oraz czynności konserwacyjnych i czyszczenia, mających na celu utrzymanie drożności rur.

Powyższe wymogi systemowe wywierają bezpośredni wpływ na kształt techniczny całego zakresu dostawy, obejmującego rury do technologii wykopowej i bezwykopowej, studzienki uliczne i włazowe oraz kształtki rurowe i elementy specjalne.

W zależności od zapotrzebowania hydraulicznego, statycznego i technologii procesu budowlanego stosuje się rury o profilu okrągłym (w razie potrzeby z seryjnie wbudowaną kinetą U-kształtną), okrągłym z kinetą V-kształtną, jajowym (w wersji normalnej, wydłużonej lub ściśniętej), gardzielowym, skrzynkowym (o najróżniejszych stosunkach wysokości do szerokości) oraz wiele innych (rys. 4). Beton i żelbet umożliwia wyprodukowanie wielu różnych kształtów. Dostarczane rury betonowe i żelbetowe wraz ze wszystkimi elementami specjalnymi, kształtkami i systemami studni mogą mieć niemalże dowolne rozmiary i średnice znamionowe, najróżniejsze przekroje poprzeczne i długości oraz mogą być przystosowane do budowy kanałów i przewodów kanalizacyjnych zarówno w technologii wykopowej jak i bezwykopowej.

Poprzez modyfikację grubości ścian lub rozmieszczenia i gęstości zbrojenia można dostosować rury i studnie żelbetowe do wymogów statycznych danej technologii budowlanej. Szczególnie wysokie wymagania odnośnie wytrzymałości na ściskanie stawiane w przypadku rur przeciskowych lub agresywnych warunków eksploatacyjnych mogą być spełnione dzięki betonom wysokowartościowym.


5: Żelbetowe rury o korzystnym hydraulicznie przekroju poprzecznym stosowanym w przypadku niestabilnego hydrogramu (źródło: FBS).


Hydraulika

Od samego początku rozwoju systemów kanalizacyjnych odprowadzanie ścieków odbywa się przewodami bezciśnieniowymi, tak zwaną kanalizacją grawitacyjną. W tym celu, niezależnie od systemu kanalizacji (ogólnospławna lub rozdzielcza) układa się kanały i przewody w taki sposób, by ich spadek dopasowany był do nachylenia terenu, a woda spływała do kolektorów, czy np. oczyszczalni ścieków nie pod ciśnieniem, lecz pod wpływem własnego ciężaru. Jest to sprawdzona metoda, która charakteryzuje się niewielkimi kosztami eksploatacji i wysoką niezawodnością.

muszą zawierać maksymalne wartości ciśnienia, przy którym można płukać rury bez ich uszkodzenia. Podczas robót kanałowych należy zwrócić uwagę na odpowiednie przeszkolenie pracowników, którzy powinni znać ograniczenia danego odcinka i ich przestrzegać. Tylko w taki sposób można z całą pewnością wykluczyć uszkodzenia.

W celu uniknięcia osadów i sedymentacji ścieki muszą – niezależnie od zastosowanego materiału rurowego – spływać z określoną prędkością minimalną, wynoszącą około 0,5 do 1,0 m/s. Taka prędkość gwarantuje, że na niesioną fazę stałą działa wystarczająca siła przepływu, tak zwana siła unoszenia. Można ją w dużej mierze wyznaczyć w oparciu o przekrój hydrauliczny rury oraz jej spadek, jak również ilość rzeczywiście odprowadzanych ścieków i zużycia energii. W przypadku bardzo niestabilnego hydrogramu i silnie zmieniających się ilości ścieków, z czym można spotkać się na przykład w kanałach ogólnospławnych, często stosowano i nadal stosuje się rury o profilu jajowym lub specjalnym – np. rury okrągłe z kinetą Ukształtną lub V-kształtną.


Tak jak wszystkie znormalizowane rury, także rury betonowe i żelbetowe według EN 1916 i DIN V 1201 charakteryzują się korzystnymi właściwościami hydraulicznymi. W Niemczech właściwości hydrauliczne rur muszą być udokumentowane zgodnie z wytyczną ATV-DVWK-A 110. W ramach koncepcji indywidualnej zasadniczo i niezależnie od materiału stosuje się jednolity współczynnik chropowatości ścian nowych rur, k = 0,1 mm.

Decydujące znaczenie pomiarowe dla stanowiska kanału lub całych obszarów sieci kanalizacyjnych ma chropowatość eksploatacyjna, która uwzględnia wszystkie straty w sposób kumulacyjny. Z obliczeń porównawczych wynika, że udział chropowatości ścian w chropowatości eksploatacyjnej ma podrzędne znaczenie. W testach hydraulicznych rury betonowe i żelbetowe uzyskały współczynniki chropowatości eksploatacyjnej kb, które w stosunku do współczynników ogólnych podanych w wytycznej ATV-DVWK-A 110 wykazują duży margines bezpieczeństwa.


6: Względna zawartość energii znormalizowanych rur DN 600 z różnych materiałów.


Dzięki profilom specjalnym można zoptymalizować właściwości hydrauliczne kana-
łów także w przypadku niekorzystnych lub niestabilnych warunków spływowych (rysunek 5). Umożliwiają one właściwe wyliczenie ilości i prędkości wody spływającej na odcinkach częściowego napełnienia, a tym samym i udokumentowanie minimalnych prędkości spływu gwarantujących drożność kanału.

Temperatura

Liczne gminne regulaminy odprowadzania i oczyszczania ścieków zasadniczo przyjmują temperaturę maksymalną wynoszącą
+35°C, podaną w DIN 1986-3, dla ścieków odprowadzanych do sieci kanalizacyjnej. Do odprowadzania ścieków o takiej temperaturze nadają się wszystkie znormalizowane materiały rurowe.

Pomimo regulaminowych ograniczeń temperatury ścieków odprowadzanych do kanalizacji, aby zapewnić szczelność, nośność i funkcjonalność kanału ściekowego, trzeba zgodnie z dotychczasowym doświadczeniem podczas doboru materiału rurowego liczyć się z możliwością spływu ścieków o wyższej temperaturze, szczególnie w przypadku gospodarczych i przemysłowych przewodów odprowadzających ścieki.

Dlatego szczególnie na obszarach przemysłowych i terenach, na których można spodziewać się krótkotrwałego lub długotrwałego przepływu ścieków o podwyższonej temperaturze, należy uwzględnić zachowanie termiczne materiałów, z których mają być wykonane rury. Zalecenie to w podobny sposób odnosi się także do obszarów, na których istnieje ryzyko przeniknięcia do kanalizacji substancji wybuchowych i łatwopalnych (np. paliwa). Do takich obszarów należą stacje benzynowe, place przeładunkowe, lotniska oraz drogi o zwiększonym ruchu cystern.

Materiały nieorganiczne, takie jak beton i żelbet, są odporne na działanie wysokich temperatur (wytrzymują u wlotu do systemu rurowego temperaturę ścieków wynoszącą
+95°C, pod warunkiem, że nie są stale obciążane). Dlatego wyjątkowo dobrze sprawdzają się w sytuacjach, w których trzeba liczyć się z wyższą temperaturą ścieków, niż zalecane w DIN 1986-3 +35°C (odprowadzanie ścieków gospodarczych i przemysłowych). Ponadto rury betonowe i żelbetowe nie palą się w razie gdyby wybuchowe lub łatwopalne substancje (np, paliwa) miały wskutek katastrofy czy wypadku przeniknąć do sieci kanalizacyjnej.

Ochrona środowiska

Podczas oceny zrównoważoności kanałów ściekowych nie uwzględnia się obecnie wyłączenie bezpośrednich korzyści, jakie przynoszą one środowisku. Coraz większego znaczenia nabiera technologia produkcji rur, która w możliwie największym stopniu chroni środowisko i surowce naturalne. Pojęcie „zrównoważoności” czy „zrównoważonego rozwoju” jest równoznaczne ze świadomym korzystaniem z surowców naturalnych w celu zaspokojenia potrzeb obecnego pokolenia, bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie. To nowoczesne podejście obejmuje wszystkie etapy życia produktu, począwszy od pozyskania surowców i ich przetworzenia poprzez właściwy okres użyteczności, aż po możliwość dalszej eksploatacji po upływie pierwotnej fazy użytkowania. Na rysunku 6 przedstawiono nakład energii potrzebnej do wyprodukowania rur z różnych materiałów oraz odpowiadającą jej emisję CO2.
Nakład energii potrzebnej do produkcji rur betonowych i żelbetowych oraz związana z nim emisja dwutlenku węgla jest w porównaniu z innymi materiałami najmniejsza. Zastosowanie CEM II i CEM III do produkcji betonu niesie ze sobą jeszcze większy potencjał w zakresie poprawy bilansu dwutlenku węgla.

Podsumowanie

Podczas planowania gminnych i przemysłowych sieci kanalizacyjnych należy uwzględnić szereg kwestii dotyczących konstrukcji, eksploatacji, hydrauliki i specyfiki materiałów. Jest to zadanie, które stale podlega warunkowi ekonomiczności a tym samym również trwałości. W celu rozwiązania tak wysoce skomplikowanego zadania należy zgromadzić odpowiednie informacje i doświadczenia umożliwiające precyzyjne zdefiniowanie zadania i opracowanie optymalnych rozwiązań.

Najczęściej brakuje wystarczających informacji na temat ekonomiczności i trwałości budowli. W ramach realizacji tak zwanego projektu ewaluacyjnego opracowano systemowe podejście do problemu doboru odpowiedniego systemu rurowego, dokładniej opisane w [6]. Za pośrednictwem zdefiniowanego profilu wymogów specyficznych dla danego obiektu następuje klasyfikacja budowli według grup budowli oraz klas obciążenia chemicznego i mechanicznego. Na tej podstawie powstają propozycje i zalecenia odnośnie materiałów czy systemów rurowych odpowiednich w danych warunkach brzegowych. Uwzględniane są przy tym także najnowsze kierunki rozwoju, na przykład w dziedzinie betonów specjalnych o wysokiej kwasoodporności.


Dr inż. Karsten Körkemeyer


Dr inż. Karsten Körkemeyer: 2003r. uzyskanie tytułu doktora w Instytucie Budownictwa Wodnego i Gospodarki Wodnej przy RWTH Aachen. 2004r. dyrektor techniczny w ZÜBLIN Rohrwerke Schermbeck GmbH. Lata 2005-2007 - dyrektor ds. badań i rozwoju, Berding Beton GmbH. Od 2007r. pełnomocnik handlowy bez prokury i osoba odpowiedzialna za udzielanie informacji w ZERNA Ingenieure GmbH, Bochum w dziale usług z zakresu budownictwa wodnokanalizacyjnego i gospodarki wodnej osiedli mieszkaniowych. Od 2004r. wykładowca w Wyższej Szkole Zawodowej w Bochum.
koerkemeyer@berdingbeton.de






Bibliografia

[1] Bellefontaine, K.; Holtkamp, O.; Thaler, S.; Leptien, Ch.; Herkner, T.: Wirtschaftsdaten der Abwasserentsorgung 2005. Wyd.: BGW i DWA.
[2]  Eckdaten zur Abwasserentsorgung in Deutschland 2004 (dane urzędowe, opublikowane 09.2006). Źródło: Statistisches Bundesamt, FS 19, R 2.1, Zeszyt 2004 (opublikowano 09/2006).
[3]  Bellefontaine, K.; Lohaus, J.; Willms, M.; Herkner, T.; Schmitz, M.; Herbst, H.; Stepkes, H.: Marktdaten Abwasser 2003 – Ergebnisse der gemeinsamen Umfrage der ATV-DVWK und des BGW zur Abwasserentsorgung. KA – Abwasser, Abfall 2004 (51) nr 9, s.972-977.
[4]  Länderarbeitsgemeinschaft Wasser (wyd.): Leitlinien zur Durchführung dynamischer Kostenvergleichsrechnungen (KVR-Leitlinien). Wyd. 7, Berlin 2005.
[5]  Berger, Ch., Lohaus, J.: Zustand der Kanalisation in Deutschland – Ergebnisse der DWA-Umfrage 2004, KA Abwasser Abfall (2005).
[6] Körkemeyer, K.; Lösch, C.; Hüttl, R.; Scheer, H.: Dauerhafte Abwasseranlagen – auf die Planung kommt es an. Abwasserreport Ausgabe 1.08. Wyd.: Kommunal und Abwasserberatung NRW GmbH, Düsseldorf (www.KuA-NRW.de).
[7] ZERNA INGENIEURE GmbH i MBF Institut GmbH (opracowanie: Hüttl, R.; Lösch, C.; Rieck, C.; Spohr, I.): Evaluierung von bestehenden und potentiellen Korrosions-Schutzsystemen für den Einsatz bei Kanalbaumaßnahmen der EG / LV, Kolonia i Berlin 12.2006 (nieopublikowane)
[8]  URL: http://www.cpc-consultants.de/common/downloads/vortraege/
[9]  FBS-Leitfaden zur Werkstoffauswahl. Wyd.: Fachvereinigung Betonrohre und Stahlbetonrohre e.V., Bonn.
[10]  ATV-Merkblatt M 168: Korrosion von Abwasseranlagen – Abwasserableitung (07.1998).
[11]  Hüttl, R.: Hochbeständiger Beton für abwassertechnische Anlagen – Konzeption sowie Möglichkeiten und Grenzen der Verwendung. Beton und Fertigteil Jahrbuch 2008. Bauverlag. [12]  Lohaus, L.; Petersen, L.: Hochleistungsbeton mit erhöhtem Säurewiderstand für den Kühlturmbau. Beton-Informationen 5/6 2007, s. 71-79.
[13] Niepel, A.; Hüttl, R.; Klöker, T.; Meyer, J.: Bau und Betrieb von Naturzugkühltürmen mit erhöhtem Säurewiderstand. VGB-Kraftwerkstechnik 12/2007, s. 109-115.
[14] Hillemeier, B.; Buchenau, G.; Herr, R.; Hüttl, R.; Klüßendorf, S.; Schubert, K.: Spezialbetone. Betonkalender 2006, część 1, s.519-583. Verlag Ernst & Sohn, Berlin.
[15] Firmeninformation BERDING BETON GmbH „Säurewiderstandsfähiger Beton“. (stan z 07.2008, www.berdingbeton.de)
[16] Bensing, U.: Säureschutzmantel aus dünnem Glas. BI UmweltBau nr 5, 10.2007, s. 52-54.
[17]  Ministerium für Ernährung, Landwirtschaft, Umwelt und Forsten des Landes Baden-Württemberg (wyd.): Umgang mit leichtflüchtigen chlorierten und aromatischen Kohlenwasserstoffen – Leitfaden H. 15, stan z 12.1984.
[18] Körkemeyer, K.. Bau von Abwasserkanälen und –leitungen. W: Proporowitz, A. (red.): Baubetrieb – Bauverfahren. Carl Hanser Verlag, Monachium 2008, s. 54-68.

Sprawdź również

Beton kontra tworzywo

Artykuł opublikowany na łamach miesięcznika informacyjno-technicznego "Magazyn Instalatora" nr 6(94), w czerwcu 2006 roku.

14.06.2006

Beton górą!

Czas nie stoi w miejscu, prefabrykacja staje się coraz nowocześniejsza. Rynek domaga się wyrobów utrzymujących wszelkie cechy wytrzymałościowe i jakościowe wyrobu, ale za mniejszą cenę. Zwiększamy jakość i wytrzymałość betonu - dzięki czemu zmniejsza się  grubość ścianek oraz ilość i rodzaj zbrojenia.

3.11.2011